اپل آی «هتفیلد» با ۱٫۱۵ میلیون دلار، رکورد نخستین محصول اپل را شکست
بعضی حراج‌ها فقط یک معامله نیستند؛ یک لحظهٔ تاریخی‌اند. فروش اپل آی «هتفیلد» در Bonhams دقیقاً یکی از همان‌هاست: ۱٫۱۵ میلیون دلار برای نخستین محصول اپل، رکوردی تازه در سالی که این شرکت پنجاه‌ساله می‌شود.
اپل آی نخستین کامپیوتری است که اپل ساخت. Steve Wozniak آن را در ۱۹۷۶ طراحی کرد و به شکل برد مادر خام، بدون کیس و کیبورد و نمایشگر، به دست علاقه‌مندان خانگی می‌رسید. Fred Hatfield، مالک اولیهٔ همین دستگاه، آن سال ۶۶۶٫۶۰ دلار برایش پرداخت کرد؛ رقمی که با معیار امروز بیشتر شبیه یک شوخی مهربان است تا سرمایه‌گذاری.
حراج این دستگاه اکتبر ۲۰۲۶ در Bonhams برگزار شد؛ خانه‌ای حراج بریتانیایی که در فروش کتاب‌ها و دست‌نوشته‌های کمیاب نام دارد و این کامپیوتر را در بخش کتاب‌ها و دست‌نوشته‌های نایاب آمریکای شمالی عرضه کرد. مزایده فقط ۲۸ دقیقه طول کشید و در نهایت دو پیشنهاددهنده تا رقم ۱٫۱۵ میلیون دلار بالا رفتند.
Ian Ehling، مدیر بخش کتاب‌ها و دست‌نوشته‌های نایاب Bonhams در آمریکای شمالی، این اپل آی را یکی از مهم‌ترین نمونه‌های این مدل دانست که تا امروز به بازار آمده است و گفت عرضهٔ آن در سالگرد پنجاه‌سالگی اپل برای این خانهٔ حراج افتخار بوده. به گفتهٔ او، رقابت میان خریداران نشان می‌دهد این دستگاه هنوز چقدر کمیاب و پرکشش است.
اما چیزی که این نمونه را از بقیه جدا می‌کند، فقط سالم و کارکننده بودنش نیست. امضای Wozniak روی برد مادر نشسته و همراه دستگاه نامه‌ای از Steve Jobs فروخته شده که در آن به Hatfield پیشنهاد می‌کند کامپیوترش را با ۴۰۰ دلار اضافه بدهد و در عوض یک برد مادر اپل II بگیرد. این دستگاه در فهرست اپل آی شمارهٔ ۴۸ ثبت شده است؛ فهرستی که نمونه‌های باقی‌مانده از این کامپیوتر را شماره‌گذاری می‌کند و به هر کدام هویتی مستقل می‌بخشد.
مسیر قیمت همین دستگاه در سیزده سال گذشته گویاست. در ۲۰۱۳ خانهٔ حراج اروپایی Breker آن را حدود ۶۶۶٫۱۵۰ دلار فروخت؛ Breker هم در فروش کامپیوترهای کلاسیک و تجهیزات فنی قدیمی سابقه دارد. امسال همان اپل آی با رقمی نزدیک به دو برابر، یعنی ۱٫۱۵ میلیون دلار، دست به دست شد.
بقیهٔ اپل آی‌ها فاصلهٔ زیادی با این رقم دارند. یک نمونهٔ بازسازی‌شده که Wozniak در ۲۰۲۲ امضایش را روی پردازنده گذاشته بود، ۳۴۰٫۱۰۰ دلار فروش رفت. مارس ۲۰۲۵ یک دستگاه ۳۷۵٫۰۰۰ دلار و سپتامبر همان سال نمونهٔ دیگری ۴۷۵٫۰۰۰ دلار به خریدار رسید. بازهٔ عمومی این بازار در سال‌های اخیر بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ هزار دلار بوده است.
اینجا جای خوانشِ شخصی من است، نه واقعیتی که فروشنده تأیید کرده باشد: به احتمال زیاد فاصلهٔ میان ۱٫۱۵ میلیون دلار و آن بازهٔ معمول، بیشتر از مدارک و امضاها می‌آید تا از وضعیت فنی سخت‌افزار. نمونه‌های کارکنندهٔ دیگری هم وجود دارند که با یک‌چهارم این رقم فروش رفته‌اند؛ پس امضای روی برد و نامهٔ Jobs را باید عامل اصلی این جهش دانست. مدت کوتاه حراج و حضور فقط دو خریدار هم حکایت از آن دارد که شمار خریداران این بازار کم است، اما توان مالی همان چند نفر بالاست.
برای مخاطب ایرانی، این ماجرا بیشتر یک دادهٔ فرهنگی است تا خبری اقتصادی. فروش در Bonhams و به دلار انجام شده، هیچ مسیر خرید یا ثبت‌نامی برای ایران وجود ندارد و این رقم هیچ اثری بر قیمت اپل آی یا محصولات فعلی اپل در بازار داخل نمی‌گذارد. نتیجهٔ این حراج را هم نمی‌توان توصیه‌ای برای سرمایه‌گذاری روی گجت‌های قدیمی خواند؛ یک فروش، روند نمی‌سازد.
ارزش این خبر جای دیگری است. اپل در سال پنجاه‌سالگی خود می‌بیند نخستین محصولش، بردی که روزگاری ابزار سرگرمی چند علاقه‌مند بود، حالا هم‌ردهٔ یک خانهٔ گران‌قیمت قیمت‌گذاری می‌شود. اینکه این سقف نگه داشته شود یا نمونهٔ بعدی از آن عبور کند، امروز قابل پیش‌بینی نیست.
