Apple برای نخستین بار بالای پنج تریلیون دلار بست؛ دومین شرکت تاریخ پس از Nvidia
پنج تریلیون دلار عددی است که وقتی روی تابلو می‌ایستد، دیگر فقط یک رقم نیست؛ داوری جمعی بازار درباره‌ی یک شرکت است. Apple در پایان معاملات ۱۴ اکتبر (۲۲ مهر) با ارزش بازار ۵٫۰۰۵ تریلیون دلار بسته شد؛ نخستین بار که این شرکت بالای مرز پنج تریلیون دلار می‌بندد و دومین شرکت تاریخ که چنین چیزی را ثبت می‌کند، پس از Nvidia. خبر را نخست The Wall Street Journal، روزنامه‌ی اقتصادی آمریکا، گزارش کرد.
قیمت پایانی هر سهم Apple در آن روز ۳۴۲٫۹۶ دلار بود. ارزش بازار از ضرب قیمت هر سهم در شمار سهام منتشرشده به دست می‌آید؛ پس عدد پنج تریلیون دلار یعنی بازار در لحظه‌ی بسته‌شدن، کل Apple را این‌قدر ارزش‌گذاری کرده است.
این نخستین بار نیست که ارزش بازار Apple از پنج تریلیون دلار می‌گذرد؛ شش بار پیش‌تر هم در میانه‌ی معاملات از این مرز عبور کرده بود، اما هیچ‌یک از آن بارها تا لحظه‌ی بسته‌شدن دوام نیاورد. تفاوت عبور درون‌روزی و قیمت پایانی همین‌جاست: رقمی که در ساعات میانی روز روی تابلو دیده می‌شود، ممکن است تا پایان معاملات باقی نماند. و اینکه این بار ماند، خودش معنایی دارد.
بالاتر از Apple، Nvidia ایستاده است؛ شرکتی که تراشه‌های گرافیکی و پردازنده‌های مراکز داده‌ی هوش مصنوعی می‌سازد و ارزش بازارش حدود ۵٫۳۳ تریلیون دلار است. Apple در تیر امسال برای مدتی جای آن را در صدر گرفت و بعد دوباره به جای دوم برگشت؛ فاصله‌ای که این روزها تماشایی است.
زمان‌بندی این رویداد توجه‌ها را به خودش جلب می‌کند. این بسته‌شدن کمی بیش از یک ماه پس از آن رخ داد که John Ternus، مهندس ارشد سخت‌افزار Apple، جای Tim Cook را در سمت مدیرعاملی گرفت. دو روز پس از آن هم پنجره‌ی پیش‌سفارش iPhone Duo باز می‌شود؛ خط تولید تازه‌ای که Apple هنوز جز زمان پیش‌سفارش، جزئیاتی از آن اعلام نکرده است.
قرار گرفتن این سه اتفاق پشت سر هم، وسوسه‌ی وصل‌کردنشان به یکدیگر را می‌سازد. اما شواهد در دسترس چنین رابطه‌ای را ثابت نمی‌کند و نمی‌توان گفت بازار به‌خاطر مدیریت تازه یا انتظار فروش iPhone Duo این سطح را پذیرفته است. تنها برداشت محتاطانه‌ای که شواهد اجازه می‌دهد این است که سرمایه‌گذاران در آستانه‌ی ورود یک خط محصول تازه، این ارزش‌گذاری را تا پایان روز نگه داشتند. من هم ترجیح می‌دهم همین‌جا بایستم و از شواهد جلو نزنم.
بسته‌شدن بالای یک مرز، از عبور درون‌روزی محکم‌تر است، چون نشان می‌دهد خریداران تا آخرین دقایق معاملات حاضر بودند آن قیمت را بپذیرند. با این حال یک روز معاملاتی چیزی از سودآوری آینده‌ی شرکت را روشن نمی‌کند؛ این عدد داوری بازار درباره‌ی انتظاراتش است، نه گزارشی از عملکرد واقعی.
برای خواننده‌ی ایرانی، این تیتر به قیمت گجت‌ها گره نمی‌خورد. قیمت دستگاه‌های Apple در ایران از مسیر واردات، نرخ ارز و عرضه‌ی بازار تعیین می‌شود و قیمت پایانی سهام در نیویورک هیچ‌یک از این‌ها را جابه‌جا نمی‌کند. در این گزارش هیچ داده‌ی قیمت داخلی یا رجیستری وجود ندارد و هیچ عددی هم برای بازار ایران برآورد نشده است.
یک برداشت نادرست هم رایج است: «دومین شرکت بالای پنج تریلیون» با «دومین شرکت ارزشمند جهان» یکی نیست. معیار این گزارش، بسته‌شدن بالای یک مرز مشخص است و صدر رتبه‌بندی امروز بازار را Nvidia با فاصله‌ای نزدیک به سیصد میلیارد دلار در اختیار دارد.
معلوم نیست Apple بالای این مرز می‌ماند یا مثل شش بار قبل به زیر آن برمی‌گردد؛ همین پرسش درباره‌ی بازتاب پیش‌سفارش iPhone Duo در بازار هم بی‌پاسخ است، چون هنوز هیچ داده‌ای از نتیجه‌ی آن و از مشخصات محصول منتشر نشده. آنچه این هفته ثبت شد، داوری بازار در یک روز خاص است و نه تغییری در بنیادهای کسب‌وکار Apple. برداشت من این است که همین یک روز هم چیز کمی نیست؛ نشانه‌ای است از اینکه بازار، دست‌کم برای یک شب، آماده بود Apple را در باشگاه پنج تریلیونی‌ها ببیند.
