آیفون دو؛ وقتی لولای نمایشگر تاشو به دکمه و ابزار تعامل بدل می‌شود
آیفون دو در نخستین روزهای حضورش در بازار، چیزی را به توسعه‌دهندگان هدیه داده که در هیچ‌کدام از نسل‌های پیشین جایی نداشت: خودِ فیزیکِ حرکت؛ یعنی همان عملِ ساده و در عین حال جذابِ بستن و باز کردن دستگاه. فهرست اپلیکیشن‌هایی که برای نمایشگر تاشوی این محصول ساخته یا به‌روزرسانی شده‌اند، کوتاه نیست و از رایانه‌های رومیزی مینیاتوری گرفته تا توستر و Nintendo DS در میان آن‌ها به چشم می‌خورد.
وب‌سایت MacRumors در گزارشی به بررسی این نرم‌افزارها پرداخته و نکته جالب توجه اینجاست که بیشتر این اپ‌ها، نمایشگر تاشو را صرفاً بومی بزرگ‌تر برای نمایش محتوا نمی‌بینند، بلکه حالت دستگاه، زاویه دقیق لولا و حتی مکانیزم بستن آن را مستقیماً وارد معادله تعامل با کاربر کرده‌اند. طراحی بسیاری از این برنامه‌ها برپایه رویکرد اسکیومورفیک شکل گرفته؛ یعنی ظاهر آن‌ها عمداً یادآور اشیای آشنای فیزیکی مانند دفترچه‌های کاغذی، نوارهای کاست یا لوازم آشپزخانه است تا حس لمس یک شیء واقعی را زنده کند.
نرم‌افزاری مانند Tiny Computers با قیمت ۳.۹۹ دلار، آیفون دو را به یک رایانه رومیزی مینیاتوری تبدیل می‌کند که از مدل‌های خاطره‌انگیزی چون Macintosh، Commodore 64، Amiga 500، iMac G3 و iBook G3 الهام گرفته است. جذاب‌ترین شیوه استفاده از آن زمانی است که دستگاه را به‌صورت نیمه‌باز روی میز قرار دهید تا هم‌زمان نمایشگر و صفحه‌کلید مجازی پیش رویتان باشد. در این برنامه‌ها صفحه‌کلیدها قابلیت فشردن دارند و انواع بازی‌ها و فایل‌های پنهان درونشان تعبیه شده است.
برخی اپلیکیشن‌های دیگر تصویر بسیار روشن‌تری از ایده به‌کارگیری لولا به عنوان یک ابزار ورودی ارائه می‌دهند. مثلاً Toastie با قیمت ۲.۹۹ دلار یک بازی آشپزی است که در آن پس از آماده‌سازی مواد ساندویچ، باید آیفون دو را ببندید تا عملیات گریل شدن انجام شود؛ در اینجا زمان‌بندی حرف اول را می‌زند. نمونه دیگر، شبیه‌ساز محبوب Delta است که با پشتیبانی از آیفون دو، دستگاه را به یک Nintendo DS تبدیل می‌کند؛ کنترل‌ها روی صفحه ظاهر می‌شوند و با بستن بدنه، ظاهر کنسول کامل شده و بازی به حالت خواب می‌رود. همچنین Deck-Man با قیمت ۴.۹۹ دلار یک پخش‌کننده نوار کاست رترو است که با بستن دستگاه، موسیقی را پخش می‌کند و Duometry با قیمت ۲.۹۹ دلار از کاربر می‌خواهد با تنظیم زاویه لولا، هدف بازی را نشانه بگیرد.
در حوزه خلاقیت و هنر، TypeDraw با قیمت ۴.۹۹ دلار آیفون دو را به یک دفترچه یادداشت تبدیل می‌کند که در حالت بسته شبیه به جلد دفتر و در حالت باز، آماده نوشتن است و حتی از Apple Pencil هم پشتیبانی می‌کند. Fold & Squish نقاشی را به یک بازی تفریحی شبیه به آزمون رورشاخ بدل می‌کند، Fold Accordion لولا را به حرکت دم یک آکاردئون پیوند می‌زند و Orisuji هزارتویی کاغذی است که با تا کردن دستگاه از نمایشگر داخلی به بیرونی می‌رسد.
از سوی دیگر، اپلیکیشن‌هایی چون Portal با اشتراک ماهانه ۲.۹۹ دلار تجربه‌ای آرامش‌بخش از مناظر طبیعی جهان در حالت چادری دستگاه فراهم می‌کنند، Living Earth نقشه زنده کره زمین را به نمایش می‌گذارد و Fold Focus به عنوان یک تایمر پومودورو عمل می‌کند که در حالت بسته، شهری مجازی را می‌سازد. تنوع مدل‌های درآمدی از قیمت‌های یک‌باره تا اشتراک‌های ماهانه، نشان‌دهنده روزهای نخستین و آزمایشگاهی اکوسیستمی تازه است که توسعه‌دهندگان در آن در حال سنجش ارزش واقعی این قابلیت‌های نوظهورند.
البته باید توجه داشت که بررسی‌های محدود رسانه‌ای نمی‌توانند نمایانگر تمام ابعاد این بازار نوپا باشند؛ چرا که هنوز به روشنی مشخص نیست آیا این الگوهای تعاملی به استانداردهای پایدار آینده تبدیل می‌شوند یا در حد سرگرمی‌های مقطعی باقی می‌مانند، و مستندات رسمی اپل در خصوص سطح دسترسی برنامه‌نویسان به زاویه لولا نیز جای بررسی بیشتر دارد. با این همه، آنچه قطعی به نظر می‌رسد، دگرگونی بنیادین در پرسش‌های توسعه‌دهندگان است: پیش از این پرسش اصلی این بود که روی یک صفحه نمایش بزرگ‌تر چه چیزی قرار دهیم، اما اکنون می‌پرسیم که «عمل بستن دستگاه» چه کارهایی می‌تواند برای ما انجام دهد.
پاسخ دقیق به این پرسش در ماه‌های آینده روشن‌تر خواهد شد، اما همین تجربه‌های اولیه نشان می‌دهند که سخت‌افزارهای تاشو ظرفیت خلق واژگان تعاملی کاملاً تازه‌ای را دارند؛ به شرط آنکه این ایده‌ها از مرز سرگرمی‌های فانتزی فراتر رفته و به حل مسائل روزمره کاربران نیز کمک کنند.
