آیفون ۱۸ پرو مکس ۱ ترابایتی زیر فشار پیوسته کند می‌شود؛ اما نه در استفاده روزمره
اگر تیتر را دیده‌اید و ذهن‌تان رفته سمت این پرسش که «پس آیفون ۱۸ پرو مکس ۱ ترابایتی کند شده؟»، بگذارید با یک جملهٔ دقیق شروع کنم: آزمایش تازه نشان می‌دهد حافظه داخلی مدل ۱ ترابایتی زیر فشار سنگین و پیوسته به‌شدت افت می‌کند؛ اما همین سناریو در استفاده روزمره تقریباً هرگز پیش نمی‌آید. این تفکیک، تمام ماجراست.
ماجرا از آزمایشی شروع شد که کانال Homolab روی پلتفرم Bilibili منتشر کرد. Bilibili یک سرویس اشتراک ویدیوی چینی است که کاربران در آن محتوای تخصصی هم می‌سازند و Homolab همان‌جا تست‌های سخت‌افزاری انجام می‌دهد. سایت آلمانی NotebookCheck که در زمینه بررسی قطعات و گجت فعال است، این آزمایش را دیده و بازتاب داده. پس با یک داده خام و قابل بحث روبه‌رو هستیم، نه با اعلام رسمی اپل.
موضوع اصلی به نوع حافظه‌ای برمی‌گردد که در این دو مدل به کار رفته است. مدل ۱ ترابایتی از حافظه QLC استفاده می‌کند و مدل ۵۱۲ گیگابایتی از TLC. تفاوت در تعداد بیت‌هایی است که در هر سلول حافظه ذخیره می‌شود؛ QLC چهار بیت و TLC سه بیت را در یک سلول جا می‌دهد. همین فشرده‌سازی بیشتر یعنی ظرفیت بالاتر با هزینه کمتر، اما سرعت نوشتن پایین‌تر و عمر مفید کوتاه‌تر. اینجا هیچ قضاوت احساسی لازم نیست؛ فیزیک حافظه است.
در تست‌های خواندن تصادفی، دو مدل فاصله چندانی نداشتند و حتی QLC حدود ۱۱ درصد جلوتر بود. مشکل جایی خودش را نشان می‌دهد که کار به یک زنجیره پیوسته از نوشتن می‌رسد. در سنجه Q1T1 که یک وظیفه پشت‌سرهم را می‌سنجد، مدل ۵۱۲ گیگابایتی عدد ۱۱٬۲۸۵ گرفت و مدل ۱ ترابایتی به ۸٬۱۶۸ رسید؛ یعنی حدود ۳۸ درصد عقب‌تر. در سنجه Q4T4 هم این فاصله وجود دارد، اما کوچک‌تر است و حدود ۱۲ درصد می‌شود.
افت واقعی وقتی آغاز می‌شود که حجم نوشتن بالا می‌رود. در آزمایش‌های مداوم، سرعت مدل ۱ ترابایتی به ۷۹.۴ مگابایت بر ثانیه رسید و گاهی تا ۲۵.۶ مگابایت بر ثانیه پایین آمد؛ عددی که برای انتقال فایل‌های حجیم چندان دلپذیر نیست. اینجا بحث «کند شدن همیشگی» نیست؛ بحث خسته شدن حافظه زیر بار پیوسته است.
اپل برای پوشاندن این ضعف، لایه‌هایی از حافظه سریع‌تر کنار حافظه اصلی گذاشته است. یک کش کوچک از نوع SLC که تنها یک بیت را در هر سلول می‌نویسد و سرعتش به حدود ۳٬۰۰۰ مگابایت بر ثانیه می‌رسد، دستورهای نوشتن کوتاه را می‌گیرد. وقتی این کش پر شود، بافر دومی با سرعت TLC وارد کار می‌شود که در تست‌ها حدود ۵۷۸ مگابایت بر ثانیه اندازه‌گیری شد. اگر هر دو لبریز شوند، داده مستقیم روی QLC نوشته می‌شود؛ همان نقطه‌ای که سرعت به ته می‌رسد.
فضای آزاد باقی‌مانده هم اوضاع را بدتر می‌کند. وقتی ۶۰ درصد حافظه پر باشد، ظرفیت کش SLC از حدود ۲۵۰ گیگابایت به ۵۸ گیگابایت آب می‌رود و بافر دوم هم به ۳۹۶ مگابایت بر ثانیه کاهش می‌یابد. در این حالت میانگین نوشتن روی QLC حدود ۴۵ مگابایت بر ثانیه می‌شود و گاهی به ۱.۱ مگابایت بر ثانیه سقوط می‌کند. این اعداد ترسناک به نظر می‌رسند، اما بدون زمینهٔ آزمون معنا ندارند.
باید در نظر گرفت که این آزمایش عمداً در بدترین حالت ممکن طراحی شده است. برای رسیدن به این اعداد باید ده‌ها گیگابایت داده را پشت سر هم بنویسید؛ سناریویی که در کاربرد روزمره پیش نمی‌آید. بازی، عکاسی، شبکه‌های اجتماعی و حتی ضبط ویدیوی کوتاه ۴K همچنان بی‌دردسر انجام می‌شود، چون کش‌ها این حجم را به‌راحتی می‌پوشانند. تنها ضبط طولانی و بی‌وقفهٔ ویدیوی با بیت‌ریت بالا یا انتقال مداوم فایل‌های حجیم می‌تواند به این گلوگاه بخورد. حتی در آن شرایط هم باید به یاد داشت هر سیستم ذخیره‌سازی زیر بار مصنوعی سنگین، رفتار مشابهی از خود نشان می‌دهد.
تا این لحظه اپل به‌طور رسمی درباره نوع حافظه مدل ۱ ترابایتی توضیحی نداده است. شایعه استفاده از QLC در مدل‌های پرظرفیت از ژوئیه پیش مطرح بود و این آزمایش هم تنها یک منبع است، نه تأیید رسمی. پس نتیجه‌گیری را باید در همین حد نگه داشت که رفتار حافظه زیر فشار استثنایی بررسی شده است، نه عملکرد گوشی در حالت عادی. من هم به سهم خودم این را یک هشدار برای همه کاربران نمی‌دانم؛ یک نکته فنی برای استفاده‌های سنگین می‌بینم.
برای بیشتر کاربران، این خبر به معنای کند شدن آیفون ۱۸ پرو مکس نیست. اما اگر قصد دارید پروژه‌های طولانی و حجیم ضبط کنید یا فایل‌های چند ده گیگابایتی را مداوم منتقل کنید، نگه‌داشتن فضای آزاد بیشتر می‌تواند از افت سرعت جلوگیری کند. کسی که استفاده معمولی دارد، می‌تواند ظرفیت را بر پایه نیاز واقعی‌اش انتخاب کند، نه بر اساس یک آزمون آزمایشگاهی سخت‌گیرانه.
