PhotoGimp؛ گیمپ با ظاهر فتوشاپ، بدون هزینه اشتراک
ویرایش عکس روی مک، سال‌ها با نام Photoshop گره خورده است؛ اما اشتراک ماهانه Adobe برای بسیاری از کاربران به سدی تبدیل شده که هر سال بلندتر می‌شود. حالا یک پچ رایگان و متن‌باز به نام PhotoGimp روی نرم‌افزار GIMP راه تازه‌ای باز کرده تا محیط کار، شبیه همان فتوشاپی شود که سال‌ها به آن خو گرفته‌ایم. به گمانم این دقیقاً همان نقطه‌ای است که خلاقیت متن‌باز می‌درخشد: پر کردن شکاف میان عادت و هزینه.
GIMP که مخفف GNU Image Manipulation Program است، یک ویرایشگر تصویر رایگان و متن‌باز محسوب می‌شود که روی macOS، Windows و Linux اجرا می‌شود. متن‌باز بودن یعنی کد برنامه در دسترس عموم قرار دارد و هرکس می‌تواند آن را بررسی یا تغییر دهد. با این‌همه، رایگان بودن به تنهایی کافی نیست؛ رابط پیش‌فرض GIMP با چیدمان آشنای Photoshop فاصله دارد و ابزارها جای دیگری چیده شده‌اند.
PhotoGimp دقیقاً همین شکاف را هدف گرفته است. این پچ، فایل‌های رابط GIMP را بازآرایی می‌کند تا جای پنل‌ها و ابزارها به چیدمان Photoshop نزدیک شود. حتی کلیدهای میان‌بر هم دستکاری شده‌اند: میان‌برهای PhotoGimp بر پایه نسخه Windows فتوشاپ تنظیم شده‌اند، با این تفاوت که کلید Control به Command نگاشت می‌شود.
صنعت خلاقیت مصرف‌کننده سنگین مجموعه Creative Cloud شرکت Adobe است و Photoshop در استودیوها و آتلیه‌ها جای ثابتی دارد. برای کسانی که نمی‌خواهند این هزینه ماهانه را ادامه دهند، روی مک گزینه‌هایی مثل Procreate یا Pixelmator Pro هم هست؛ مشکل اما جای دیگری است: هر جابه‌جایی ابزار، دوره‌ای از یادگیری مجدد و عادت‌زدایی از میان‌برهای قدیمی را تحمیل می‌کند.
در همین نقطه است که محدودیت‌ها هم خودشان را نشان می‌دهند. PhotoGimp تنها ظاهر و میان‌برها را تغییر می‌دهد و رفتار درونی GIMP را دگرگون نمی‌کند؛ یعنی نسخه‌ای یک‌به‌یک از Photoshop ساخته نمی‌شود. آنچه واقعاً عوض می‌شود، حجم جست‌وجو و دوره یادگیری مجدد است، نه توانایی‌های موتور ویرایش.
نصب روی مک چند گام روشن دارد. نخست GIMP را از سایت رسمی دانلود کنید؛ آخرین نسخه پایدار هم برای Macهای Apple Silicon و هم Intel عرضه می‌شود. پس از باز کردن فایل DMG، برنامه را به پوشه Applications بکشید و در نخستین اجرا به Gatekeeper اجازه دهید برنامه دانلودشده از اینترنت را باز کند. GIMP را یک‌بار اجرا و سپس ببندید؛ همین اجرای نخست برای کارکرد پچ لازم است.
بعد نوبت به خود پچ می‌رسد. PhotoGimp را از GitHub، سرویس میزبانی پروژه‌های متن‌باز، دانلود و فایل زیپ را استخراج کنید. در پنجره Finder به پوشه کاربر و سپس مسیر Library/Application Support/GIMP بروید. شماره نسخه پوشه را یادداشت کنید؛ مثلاً 3.2. پیش از هر تغییری از این پوشه نسخه پشتیبان بگیرید، چون پچ بسیاری از فایل‌های آن را جایگزین می‌کند. نام پوشه استخراج‌شده PhotoGimp را با شماره نسخه GIMP هم‌نام کنید و آن را داخل پوشه هم‌نام GIMP کپی کنید. هنگام پرسش درباره فایل‌های موجود، گزینه Replace یا Merge را انتخاب و سپس GIMP را باز کنید. اگر پچ درست اعمال شده باشد، صفحه بارگذاری متفاوتی دیده می‌شود و چیدمان آشناتری پیش رویتان می‌آید.
برای کاربر ایرانی که پرداخت ارزی برایش گاه دشوار می‌شود، این مسیر یک مزیت روشن دارد: نه وابستگی به بازار خاکستری، نه لایسنس وارداتی. کافی است دانلود رسمی GIMP و مخزن GitHub در دسترس باشد. در مقابل باید انتظارات را تنظیم کرد؛ PhotoGimp جایگزین کامل Photoshop نیست و فقط اصطکاک رابط را کم می‌کند. پایداری آن با نسخه‌های آینده GIMP یا macOS هم در گزارش منبع روشن نیست و نمی‌توان با قطعیت گفت سال‌ها بی‌دردسر کار می‌کند.
PhotoGimp میان‌بری ارزان و به‌موقع است برای کسانی که به‌جای درگیر شدن با اشتراک، دنبال حفظ سرعت و عادت‌های کاری خود هستند. فقط یادمان باشد که مسئله اصلی همیشه رابط نبوده؛ عمق و دقت خود ابزار هم وزن خودش را دارد. به گمانم این پچ یادآور این واقعیت است که نوآوری همیشه از دل جامعه متن‌باز سرچشمه می‌گیرد.
