پشتیبانی رسمی Asahi Linux از تراشههای M3؛ با یک استثنای مهم که باید بدانید
اگر تصور میکردید اجرای لینوکس بهصورت بومی روی جدیدترین تراشههای اپل فقط یک رؤیاست، باید بگوییم این رؤیا حالا یک قدم به واقعیت نزدیکتر شده است. پروژه Asahi Linux، که از زمان معرفی Apple Silicon تلاش میکند لینوکس را بدون هیچ لایه شبیهسازی مستقیماً روی سختافزار مک اجرا کند، پشتیبانی رسمی از نسل M3 را اعلام کرده است.
بر اساس اطلاعیه رسمی منتشرشده، مکهای مجهز به M3، M3 Pro و M3 Max اکنون میتوانند Asahi Linux را نصب و اجرا کنند. این یعنی کرۀ بزرگتری از کاربران نسبت به نسلهای قبلی M1 و M2 میتوانند لینوکس را روی مکهای جدیدتر تجربه کنند. اما همهچیز به این سادگی نیست.
توسعهدهندگان بهصراحت اعلام کردهاند که M3 Ultra هنوز پشتیبانی نمیشود. بنابراین اگر صاحب یک Mac Studio با تراشه M3 Ultra هستید، فعلاً باید منتظر بمانید. این استثنا شاید برای کاربرانی که به سراغ جدیدترین سختافزار رفتهاند کمی ناامیدکننده باشد، اما واقعیتی است که تیم پروژه آن را شفاف اعلام کرده است.
از نظر قابلیتهای اصلی، وضعیت امیدوارکننده است. تقریباً هر آنچه در نسخههای قبلی M1 و M2 کار میکرد، حالا روی M3 هم «درست کار میکند» — این ادعای تیم توسعه است. وبکم، میکروفونهای داخلی، USB با پهنای باند تا ۱۰ گیگابیت بر ثانیه، وایفای، بلوتوث و شتاب سختافزاری برای رمزگشایی ویدیو، همگی از ابتدا فعالاند.
با این حال، چند استثنای جدی دیگر هم وجود دارد. پشتیبانی کامل از DCP — همان کنترلکننده پردازنده نمایشگر که مسئول هماهنگی خروجی تصویر است — و پردازنده گرافیکی هنوز آماده نیست. در نتیجه، خروجی HDMI روی مکبوکهایی که این پورت را دارند فعلاً غیرفعال است. حالت خواب دستگاه هم به دلیل محدودیتهای فریمبافری که سیستمعامل در حالت فعلی فراهم میکند کار نمیکند. این موارد قرار است پس از فعال شدن پشتیبانی کامل DCP برطرف شوند.
به گفته تیم پروژه، بهروزرسانیهای مربوط به GPU و DCP طی چند ماه آینده ارائه خواهند شد. این یعنی کاربران میتوانند انتظار داشته باشند که این شکافها بهتدریج بسته شود و تجربه استفاده روزمره بهبود یابد.
برای توسعهدهنده ایرانی که به فکر اجرای لینوکس روی مک M3 خود است، این خبر یک سیگنال روشن دارد: زیرساخت اصلی آماده است، اما هنوز محدودیتهایی جدی در گرافیک و مدیریت انرژی وجود دارد. استفاده روزمره از لینوکس بهعنوان سیستمعامل دوم روی مک M3 ممکن است، ولی باید آماده باشی که بدون شتاب GPU، بدون خروجی HDMI و بدون حالت خواب کار کنی. بهعنوان کسی که سالهاست در دنیای توسعه کار میکند، میتوانم بگویم برای توسعه وب یا کار با زبانهایی مثل Python یا Rust که به گرافیک سنگین نیاز ندارند، این محدودیتها چندان آزاردهنده نیست و حتی میتواند یک گزینه جدی برای محیط کاری روزمره باشد.
در انتها، پروژه Asahi Linux اعلام کرده که توسعه پشتیبانی از تراشههای M4 و M5 نیز در جریان است. مسیر پیش روی این پروژه روشن است: هر نسل از Apple Silicon که معرفی میشود، این جامعه متنباز تلاش میکند لینوکس را به آن برساند.
برای کاربران ایرانی که به دنیای متنباز علاقه دارند یا در پروژههای آزاد مشارکت میکنند، این خبر نشان میدهد سختافزار اپل میتواند میزبان یک سیستمعامل آزاد هم باشد — هرچند هنوز راهی برای رسیدن به پشتیبانی کامل باقی مانده است. اما همانطور که میبینیم، این مسیر با سرعت خوبی در حال پیشرفت است و ارزش دنبال کردن دارد.
