آیفون Duo عرضه شد؛ طوفان تقاضا و قفسه‌های خالی
آیفون Duo، نخستین آیفون تاشوی اپل — دستگاهی با صفحه‌ای که تا می‌شود — روز جمعه ۲۳ اکتبر رسماً به فروش رسید. پیش‌سفارش‌های این محصول از ۱۶ اکتبر آغاز شده بود و اپل از همان ابتدا با صراحت هشدار داده بود که موجودی محدود این دستگاه، به‌سرعت تمام خواهد شد.
تحویل سفارش‌های پیش‌سفارش امروز آغاز شده و مشتریانی که زودتر دست به کار شده بودند، دستگاه خود را دریافت می‌کنند. با این حال، کسانی که پیش‌سفارش نداده‌اند هم شانس خرید حضوری دارند، به شرطی که فروشگاه نزدیکشان سهمیه‌ای داشته باشد. این موجودی در عمل بسیار ناچیز است و اپل انتظار دارد در بسیاری از شعبه‌ها، قفسه‌ها در همان ساعات اولیه خالی شوند.
شدت این عدم تعادل را به‌خوبی می‌توان از یک نشانه ساده فهمید: برآورد ارسال سفارش‌های تازه در فروشگاه آنلاین اپل، تنها در ۳۰ دقیقه نخست آغاز پیش‌سفارش، تا ۲۵ ژانویه عقب رفت. این یعنی خریدار تازه‌وارد باید حدود سه ماه انتظار بکشد تا دستگاهش به دستش برسد. از نگاه من، چنین جهشی در نیم‌ساعت اول، پیش از آنکه بخواهد از جزئیات سخت‌افزاری بگوید، راوی فشاری سنگین و کم‌سابقه از سوی بازار است.
اپل برای روز نخست دو سازوکار فروش متفاوت تدارک دید. در آمریکا، بریتانیا، کانادا، استرالیا، مکزیک و چند کشور اروپایی، فروشگاه‌ها سهمیه محدودی را برای خرید حضوری بدون رزرو کنار گذاشته بودند. در مقابل، در فرانسه، چین، هنگ‌کنگ، هند، ژاپن، مالزی، کره جنوبی، تایوان، تایلند و امارات، خرید حضوری تنها با «رزرو تحویل» میسر بود؛ به این معنا که مشتری باید از پیش، زمان و شعبه مورد نظر خود را انتخاب می‌کرد.
در بازار آمریکا، هر مشتری حداکثر مجاز به خرید دو دستگاه است؛ محدودیتی که اپل سنتاً برای مهار خرید عمده و فعالیت واسطه‌ها اعمال می‌کند. فروشگاه آنلاین اپل در آمریکا همچنین به خریداران توصیه کرده است که روز شنبه ۲۴ اکتبر برای رزرو تحویل دوباره سر بزنند؛ نکته‌ای که نشان می‌دهد اپل انتظار دارد برخی شعبه‌ها سریع‌تر شارژ شوند، هرچند این موضوع برای همه فروشگاه‌ها تضمین‌شده نیست.
البته تجربه روز اول در همه شعبه‌ها یکسان نبوده است. وب‌سایت خبری MacRumors گزارش داده که صبح امروز توانسته یک آیفون Duo را بدون مشکل در فروشگاه اپل ادینبرو خریداری کند و کارکنان آنجا از دریافت واحدهای بیشتری نسبت به پیش‌بینی‌های اولیه خبر داده‌اند. چنین مواردی نشان می‌دهد که توزیع موجودی کاملاً به جغرافیا و عملکرد شعبه بستگی دارد، اما نباید آن را به پای فراوانی محصول گذاشت؛ چرا که خود اپل هشدار داده بود موجودی‌ها به‌سرعت جارو خواهند شد.
در بخش قیمت‌گذاری، نسخه پایه با حافظه ۲۵۶ گیگابایتی در آمریکا ۱۹۹۹ دلار آب می‌خورد. نسخه‌های ۵۱۲ گیگابایتی، یک‌ترابایتی و دو‌ترابایتی نیز به ترتیب با قیمت‌های ۲۱۹۹، ۲۵۹۹ و ۳۱۹۹ دلار عرضه می‌شوند. آیفون Duo در دو رنگ Star White و Night Sky به بازار آمده و این ارقام، صرفاً تصویرگر وضعیت بازار آمریکا هستند و قاعدتاً ارتباطی با قیمت‌گذاری در بازارهای وارداتی ندارند.
اهمیت اتفاق امروز فراتر از یک راهنمای ساده برای خرید است. عرضه قطره‌چکانی و عقب‌افتادن برق‌آسای تاریخ ارسال، تکرار الگویی آشنا در سناریوهای عرضه محصولات تازه اپل است: تقاضای سرسام‌آور در برابر عرضه‌ای کاملاً مهندسی‌شده و کنترل‌شده. در چنین فضایی، فاصله میان سفارش و تحویل کش می‌آید و بازار سیاه واسطه‌ها نفس می‌کشد. با این همه، بر اساس داده‌های موجود، هنوز هیچ آمار رسمی درباره حجم دقیق تولید یا نرخ واقعی اتمام موجودی در تمام شعبه‌ها در دست نداریم و به همین دلیل، تفسیر این شرایط به عنوان یک شکست یا پیروزی بلندمدت، پیش‌داوری زودهنگامی خواهد بود.
برای مخاطبان ما در ایران، این تحولات پیام مشخصی دارد: در فهرست اعلام‌شده از سوی اپل، هیچ نامی از ایران به چشم نمی‌خورد و نه خرید حضوری و نه سیستم رزرو، هیچ‌کدام پلی به سوی بازار رسمی داخل نمی‌زنند. هر گمانه‌زنی درباره قیمت‌های نجومی بازار غیررسمی یا تاریخ رسیدن نخستین دستگاه‌ها به دست کاربران ایرانی، در این مقطع صرفاً در حد حدس و گمان است و پشتوانه مستندی در خبر ندارد.
آنچه روزهای آینده را معنا خواهد کرد، سرعت زنجیره تأمین و پایداری تقاضا در هفته دوم است. اگر تاخیر در ارسال سفارش‌ها تداوم یابد، کمبود عرضه به محور اصلی تحلیل‌ها تبدیل خواهد شد؛ و اگر شعبه‌ها با سرعت بیشتری پر شوند، شاید این بحران تنها فشاری موقتی باشد. تا آن زمان، آنچه با قطعیت می‌دانیم این است که اپل نخستین تاشوی خود را با ترکیبی از موجودی قطره‌چکانی و اشتهایری سیری‌ناپذیر روانه بازار کرده است.
آیفون Duo در روز نخست اثبات کرد که داستان اصلی آن، نه مشخصات فنی روی کاغذ، بلکه چالش دسترسی است؛ و تا زمانی که اپل آمار تفکیکی تولید و توزیع را منتشر نکند، هر روایتی درباره ماندگاری این تقاضا یا گره‌های عرضه، جلوتر از شواهد واقعی حرکت می‌کند.
