اپل دستِ عامل‌های هوش مصنوعی را از کل دیسک مک کوتاه می‌کند
اپل تصمیم گرفته دست برنامه‌ها را از کل دیسک مک کوتاه‌تر کند. این شرکت اعلام کرده کنترل‌های تازه‌ای به تنظیم «دسترسی کامل به دیسک» در macOS اضافه می‌شود و دلیلش را هم صریح گفته است: عامل‌های هوش مصنوعی خودمختارتر شده‌اند و همان دسترسی گسترده‌ای که تا دیروز برای یک ابزار مفید ضروری به نظر می‌رسید، امروز می‌تواند به خطری جدی بدل شود.
برای درک ماجرا باید بدانیم «دسترسی کامل به دیسک» یا Full Disk Access چیست. برنامه‌های مک برای خواندن فایل‌ها، ایمیل‌ها یا پیام‌های کاربر از او اجازه می‌گیرند و این مجوز، سقف آن اجازه‌هاست؛ برنامه‌ای که آن را گرفته باشد، عملاً به همه‌چیز روی سیستم دسترسی دارد. اپل خودش در توضیح این خبر نوشته این دسترسی، فایل‌ها، ایمیل‌ها، پیام‌ها و حتی تاریخچه‌ی مرور کاربر را در معرض دید قرار می‌دهد.
در پستی که در وب‌سایت خبری توسعه‌دهندگان منتشر شد، اپل نوشت: «برخی توسعه‌دهندگان از دسترسی کامل به دیسک به شکلی استفاده می‌کنند که می‌تواند کاربران را در معرض خطر بگذارد و همه‌چیز روی سیستم آنان را، از فایل‌ها و ایمیل و پیام‌ها تا تاریخچه‌ی مرور، بدون آگاهی و درک کامل کاربر آشکار کند.» این شرکت در ادامه هشدار داد که «با توانمندتر و خودمختارتر شدن عامل‌های هوش مصنوعی، خطرهای این سطح از دسترسی به‌طور چشمگیر افزایش می‌یابد.»
اشاره‌ی اپل به روندی است که در ماه‌های گذشته پررنگ شده است: عامل‌های هوش مصنوعیِ همیشه‌فعال، از Muse شرکت متا (مالک فیسبوک و اینستاگرام) تا Dots از OpenAI (سازنده‌ی ChatGPT). این ابزارها وقتی روی مک نصب می‌شوند، برای اینکه کار مفیدی انجام دهند باید فایل‌ها و مکالمه‌ها و ایمیل‌های کاربر را بخوانند. همان دسترسی که آن‌ها را کاربردی می‌کند، همان چیزی است که می‌تواند فاجعه بسازد؛ این تنش، هسته‌ی اعلامیه‌ی تازه است.
خوانش محافظه‌کارانه این است که اپل دارد نقش این مجوز را بازتعریف می‌کند: از تنظیمی که سال‌ها برای ابزارهای حرفه‌ای در نظر گرفته شده بود، به مرزی که باید در برابر نرم‌افزارهای خودمختار نگه داشته شود. اما سازوکار دقیق این کنترل‌ها هنوز نامعلوم است. اپل نگفته آیا مجوز را زمان‌دار می‌کند، تأیید مکرر کاربر می‌خواهد یا آن را بر پایه‌ی نوع برنامه تفکیک می‌کند. زمان عرضه هم اعلام نشده و روشن نیست در بتای نسخه‌ی بعدی macOS فعال می‌شود یا در نسخه‌ی نهایی، و اینکه مجوزهای فعلی را باطل می‌کند یا نه.
برای توسعه‌دهندگان، پیام روشن‌تر است. کسانی که ابزار هوش مصنوعی می‌سازند و برای فهرست‌کردن فایل‌های کاربر به این مجوز تکیه کرده‌اند، باید آماده باشند جریان کار محصولشان را بازطراحی کنند. این خوانش من از متن اپل است، نه چیزی که اپل تأیید کرده باشد؛ چون جزئیات فنی هنوز منتشر نشده است. اگر کنترل‌ها واقعاً محدودکننده باشند، فاصله‌ی میان عاملی که همه‌جا را می‌بیند و عاملی که فقط در محدوده‌ی اجازه‌ی کاربر کار می‌کند، به یک تصمیم طراحی بدل می‌شود.
برای کاربر ایرانی، این تغییر به قیمت دلاری یا موجودی بازار گره نخورده و مسئله‌اش همان چیزی است که روی خود دستگاه جریان دارد: اینکه چه برنامه‌ای اجازه دارد به کل محتوای مک نگاه کند. این اعلامیه در هفته‌ای منتشر شد که توجه‌ها بیشتر به رویداد محصولی ۱۳ اکتبر اپل با نام Welcome Home، انتظار برای محصولات خانه‌ی هوشمند و به‌روزرسانی مک‌ها در هفته‌ی آخر ماه بود؛ همین شلوغی خبری باعث شد بحث حریم خصوصی کم‌تر دیده شود. اینکه کنترل‌های تازه فقط مک را هدف گرفته یا بعداً به iPadOS و iOS هم می‌رسد، هنوز پاسخی ندارد.
تا وقتی متن فنی کامل اپل منتشر نشود، هر روایتی از این تغییر در حد گزارش می‌ماند. آنچه قطعی است این است که اپل دارد به کاربر مک می‌گوید نسل تازه‌ی نرم‌افزارها می‌تواند به داده‌ای برسد که پیش‌تر فقط ابزارهای محدودی به آن دست داشتند، و این شرکت نمی‌خواهد پاسخ این پرسش را به بعد موکول کند. کاربر مک می‌تواند از همین حالا در تنظیمات سیستم ببیند کدام برنامه‌ها چنین مجوزی گرفته‌اند و چه چیزی در اختیارشان است.
