پانزده سال بعد از جابز؛ صفحه‌ای که اپل هنوز خاموش نکرده است
پانزده سال، برای شرکتی که همه‌چیز را با تقویم محصولاتش می‌سنجد، عدد کوچکی نیست. در پنجم اکتبر ۲۰۱۱، Steve Jobs در ۵۶ سالگی بر اثر سرطان لوزالمعده درگذشت؛ تنها یک روز پس از آنکه اپل آیفون ۴S را در رویداد رسانه‌ای خود به خبرنگاران معرفی کرد. امروز پانزدهمین سالگرد همان روز است و اپل در تمام این سال‌ها این مناسبت را رها نکرده است: صفحه‌ای که پس از مرگ بنیان‌گذارش روی سایت شرکت راه افتاد، هنوز زنده و در دسترس است.
آن هفته برای اپل ترکیبی از معرفی یک محصول و از دست دادن بنیان‌گذارش بود؛ دو خبر که در دو جهت مخالف حرکت می‌کردند. مدیران شرکت یک روز پیش از درگذشت او، در مقر اپل در Infinite Loop، آیفون ۴S را رونمایی کرده بودند و خبر مرگ جابز در فاصله‌ای کوتاه از همان رویداد منتشر شد.
چند روز بعد، اپل صفحه‌ای با نام «Remembering Steve» روی وب‌سایت خود بالا آورد و انتشار یادداشت‌های کاربران را در آن آغاز کرد. بر پایه گزارشی که MacRumors، وب‌سایت تخصصی اخبار اپل، منتشر کرده، این صفحه هنوز به‌روز نگه داشته می‌شود و بیش از یک میلیون پیام از سراسر جهان در آن جمع شده است؛ نوشته‌هایی که مردم در آن‌ها خاطرات و احساسشان درباره او را ثبت کرده‌اند.
نگه داشتن چنین صفحه‌ای را می‌توان کوششی برای حفظ رابطه با جامعه‌ای دانست که سال‌ها محصولات این شرکت را خریده و درباره بنیان‌گذارش حرف زده است؛ تفسیری از رفتار اپل که خودِ گزارش آن را صریح مطرح نکرده، اما از تداوم پانزده‌ساله این صفحه برمی‌آید.
نخستین سالگرد هم با یک یادبود تصویری همراه بود: اپل اسلایدشویی از عکس و صدا را روی سایت خود منتشر کرد. از آن پس، Tim Cook در سال‌های حضورش در رأس اپل هر سال در چنین روزی پیامی منتشر کرده و با کارکنان شرکت هم درباره جابز نوشته است.
گزارش MacRumors این احتمال را مطرح کرده که امسال هم پیام مشابهی منتشر شود، اما این بار از سوی John Ternus، که همان گزارش او را مدیرعامل تازه اپل معرفی می‌کند. این جزئیات فقط در همین متن آمده و در شواهد در دسترس تأیید مستقل ندارد؛ خودِ گزارش هم انتشار پیام را احتمالی می‌داند، نه قطعی.
اگر این جابه‌جایی مدیریتی درست باشد، سالگرد امسال از یک مناسبت تقویمی بیرون می‌آید و به قابی برای پرسشی بزرگ‌تر تبدیل می‌شود: چه مقدار از سلیقه و فلسفه محصول دوره جابز در دستگاه‌هایی باقی مانده که امروز در دست کاربران است. این پرسش، داوری تاریخی است نه خبر؛ نمی‌توان اثبات کرد که جابز در موقعیت‌های امروز چه تصمیمی می‌گرفت.
برای خواننده ایرانی، این ماجرا یک مناسبت برندی و احساسی است، نه چیزی که بشود روی آن اقدام عملی کرد. در شواهد موجود هیچ داده قابل استنادی درباره بازار ایران، قیمت داخلی یا رجیستری وجود ندارد و ساختن تحلیل محلی از دل این خبر، ادعایی بی‌پشتوانه می‌شود.
چیزی که در نهایت ثبت می‌شود، واکنش رسمی اپل است: اینکه پیامی منتشر شود یا نه، و اگر منتشر شد چه لحنی داشته باشد. تا آن لحظه، هر گمانی در این باره در حد احتمال می‌ماند؛ همان‌طور که خودِ گزارش نیز آن را احتمالی خوانده است.
یاد جابز برای اپل فقط یک تاریخ در تقویم نیست؛ یک صفحه زنده با بیش از یک میلیون یادداشت کاربران است. اما اینکه این سنت امسال و در دوره مدیریت تازه چگونه ادامه پیدا کند، هنوز پاسخی رسمی ندارد.
