اسپیساکس دیگر فقط موشک پرتاب نمی‌کند؛ باند ۸۰۰ مگاهرتز و تأیید ۱۵٬۰۰۰ ماهواره، این شرکت را به اپراتور موبایل نزدیک کرد
اسپیساکس این هفته دو تصمیم پیاپی گرفت که فاصله‌اش تا اپراتور موبایل شدن در آمریکا را کوتاه‌تر کرد: خرید مجموعه پروانه‌های باند فرکانسی ۸۰۰ مگاهرتز، و گرفتن چراغ سبز رگولاتور ارتباطات آمریکا برای نسل دوم ماهواره‌های «استارلینک موبایل». ترکیب این دو، از یک شرکت فضایی، یک مدعی جدی برای بازار موبایل می‌سازد.
اسپیساکس (SpaceX) شرکت فضایی خصوصی آمریکایی است که استارلینک، شبکه اینترنت ماهواره‌ای‌اش، را می‌گرداند. هدفی که این شرکت حالا آشکارا دنبال می‌کند، ورود به باشگاه اپراتورهای بزرگ آمریکا و رقابت با AT&T، Verizon و T-Mobile است؛ سه اپراتوری که سال‌ها بازار موبایل این کشور را میان خود تقسیم کرده‌اند.
اما خرید باند ۸۰۰ مگاهرتز دقیقاً به چه معناست؟ به زبان ساده، یعنی تصاحب حق استفاده از بخشی از امواج رادیویی که اپراتورها با آن تماس و داده منتقل می‌کنند. باندهای پایین‌تر سرعت کمتری دارند، اما بهتر از دیوار و موانع عبور می‌کنند و دیرتر ضعیف می‌شوند. اسپیساکس می‌گوید همین خرید یکی از «شکاف‌های فنی باقی‌مانده» را پر می‌کند.
در کنار آن، کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا (FCC)، رگولاتور ارتباطات این کشور، با درخواست نسل دوم استارلینک موبایل موافقت کرد؛ برنامه‌ای برای پرتاب ۱۵٬۰۰۰ ماهواره که برای باند ۲ گیگاهرتز بهینه شده‌اند. به گفته اسپیساکس، این ماهواره‌ها «بیش از ۱۰۰ برابر پهنای باند» نسل فعلی را تحویل می‌دهند.
مهم‌تر از خودِ عدد، معافیتی است که FCC صادر کرد: اسپیساکس می‌تواند خدمات بی‌سیم را مستقیم از طریق ماهواره ارائه دهد، بدون آنکه مجبور باشد طیف فرکانسی را از یک اپراتور زمینی اجاره کند. تا امروز همین شرط، ماهواره را به اپراتورهای زمینی گره می‌زد؛ حالا آن گره باز شده است.
برنامه اسپیساکس ترکیب ماهواره با آنچه «استقرار پیشرفته زمینی» می‌نامد است. باند میانی ۲ گیگاهرتز ظرفیت پرسرعت را در آمریکا تأمین می‌کند و باند پایین جدید، سیگنال را از میان دیوار عبور می‌دهد. شرکت می‌گوید می‌خواهد نخستین اپراتوری باشد که هر دو نوع طیف را با هم به کار می‌گیرد و یک شبکه واحد بسازد؛ شبکه‌ای که داخل ساختمان، در فضای باز، در نقاط کور آنتن و همه‌جا کار کند.
واکنش بازار تند بود. سهام AT&T، Verizon و T-Mobile پس از این اعلام سقوط کرد و Verizon بدترین افت یک‌روزه‌اش از سال ۲۰۰۲ را ثبت کرد. با این حال، به گمان من — و این یک خوانش شخصی است، نه داده‌ای قطعی — حرکت یک‌روزه سهام معیار قابل اتکایی برای سرنوشت بلندمدت یک رقابت نیست.
پیش‌تر اسپیساکس تأمین‌کننده سرویس ماهواره‌ای T-Mobile بود، اما T-Mobile پس از نهایی کردن یک شرکت مشترک ماهواره‌ای با AT&T و Verizon، نام اسپیساکس را از وب‌سایتش برداشت.
برای کاربر آیفون، نکته کلیدی جای دیگری است. به گفته اسپیساکس، بیشتر گوشی‌های امروزی از همان باند ۸۰۰ مگاهرتزی که شرکت در حال خرید آن است پشتیبانی می‌کنند؛ یعنی مانع اصلی ورود گوشی‌ها به این شبکه بیشتر تجاری و مقرراتی است تا سخت‌افزاری. اپل تا امروز قابلیت ماهواره‌ای آیفون را به موقعیت‌های اضطراری محدود نگه داشته و این خبر هیچ چیزی درباره همکاری اپل با اسپیساکس یا تغییر مسیر اپل نمی‌گوید.
درباره ایران، این خبر چیزی نمی‌گوید. همه مجوزهای توصیف‌شده، تصمیم‌های FCC برای بازار آمریکا هستند و در متن خبر هیچ اشاره‌ای به پوشش، مجوز یا قیمت در ایران دیده نمی‌شود. پس از این رویداد نمی‌توان نتیجه گرفت که سرویسی در ایران فعال می‌شود یا قیمت و وضعیت رجیستری محصولی تغییر می‌کند.
آنچه روشن است، جهت حرکت است: اتصال مستقیم ماهواره به گوشی از یک قابلیت حاشیه‌ای به لایه‌ای از شبکه موبایل تبدیل می‌شود. اینکه اپل در این مسیر چه سهمی برمی‌دارد و آیا این شبکه روزی از مرزهای آمریکا بیرون می‌زند، پرسش‌هایی است که هنوز پاسخی برایشان وجود ندارد.
