مقررات اروپا برای نخستین بار سخت‌افزار اپل را از قفسه بیرون گذاشت؛ HomeView در اتحادیه اروپا عرضه نمی‌شود
تا امروز دعوای اپل و اروپا فقط یک قابلیت را عقب می‌انداخت؛ این بار اما یک دستگاه کامل روی قفسه فروشگاه‌ها نرفته است. اپل در پانویس رسمی معرفی HomeView نوشته این محصول در اتحادیه اروپا برای فروش عرضه نمی‌شود و دلیلش را در دسترس نبودن سیری هوش مصنوعی در iOS در اروپا اعلام کرده است. به گمانم ارزش این خبر دقیقاً همین‌جاست: نخستین بار است که یک اختلاف مقرراتی در اروپا، به‌جای عقب انداختن یک قابلیت نرم‌افزاری، یک محصول سخت‌افزاری را از قفسه بیرون می‌گذارد.
متن خود اپل را بخوانیم: «HomeView اپل برای فروش در اتحادیه اروپا در دسترس نیست، چون سیری هوش مصنوعی در حال حاضر در iOS در اتحادیه اروپا در دسترس نیست.» در ادامه هم آمده که این شرکت «به‌صورت سازنده با اتحادیه اروپا کار می‌کند تا راهی به جلو پیدا کند». واژه «سازنده» زبان رایج بیانیه‌های شرکتی است و خواندنش به‌عنوان مذاکره‌ای رو به پیشرفت، بیش از اندازه خوش‌بینانه است؛ گزارشی که این خبر را منتشر کرده هم این لحن را در خوش‌بینانه‌ترین حالت توصیف می‌کند.
HomeView یک دستگاه سخت‌افزاری است که اپل آن را حول سیری هوش مصنوعی ساخته؛ پس طبیعی است که نبودن سیری هوش مصنوعی در اروپا، عرضه خود دستگاه را هم زیر سؤال ببرد. در این گزارش جزئیات فنی بیشتر، قیمت یا زمان عرضه جهانی نیامده و تنها نکته روشن، همین وابستگی سخت‌افزار به سرویس هوش مصنوعی است.
ماجرا به قانون بازارهای دیجیتال اروپا (Digital Markets Act) برمی‌گردد؛ قانونی که از پلتفرم‌های بزرگ می‌خواهد از روز نخست، دسترسی کامل به فناوری و سرویس‌هایشان را برای رقبا باز بگذارند. اپل می‌گوید هیچ شرکت دیگری چنین بار سنگینی را بر دوش ندارد و این الزام، حریم خصوصی کاربران را به خطر می‌اندازد.
پیش‌تر هم همین تنش‌ها چند قابلیت اپل را در اروپا عرضه نکرده بود: آینه‌کردن آیفون (iPhone Mirroring)، فعالیت‌های زنده مک (Mac Live Activities) و سیری هوش مصنوعی. آنچه تازگی دارد این است که این بار یک محصول سخت‌افزاری از عرضه کنار گذاشته شده، در حالی که پیش‌تر فقط قابلیت‌های نرم‌افزاری عقب می‌افتادند.
اتحادیه اروپا بارها موضع خود را تکرار کرده: اپل در اشتباه است و این الزامات هیچ آسیبی به حریم خصوصی کاربران نمی‌زند. محل اختلاف هم فقط دسترسی به فناوری‌هایی مثل NFC نیست؛ همان ارتباط بی‌سیم کوتاه‌برد که پشت Apple Pay ایستاده. اپل می‌گوید رقبا می‌توانند دسترسی به داده کاربر را هم درخواست کنند و شرکت متا (Meta، مالک فیسبوک، اینستاگرام و واتساپ) بیش از آنچه سرویس‌هایش نیاز دارد، درخواست داده خصوصی کرده است. این ادعا از سوی اپل مطرح شده و در این گزارش واکنش یا پاسخ متا نقل نشده است.
پیامد بلندمدت مهم‌تر از خود دستگاه است. تا امروز اختلاف اپل و اروپا به این معنا بود که یک قابلیت با تأخیر می‌رسد یا موقتاً غایب می‌ماند؛ حالا یک محصول کامل به برگ چانه‌زنی در منازعه مقرراتی تبدیل شده. به باور من این پرسش را جدی می‌کند که آیا اپل می‌تواند عرضه محصولات بعدی‌اش را هم به نتیجه مذاکره با اتحادیه اروپا گره بزند. اگر چنین شود، فاصله تجربه کاربران اروپا با بقیه جهان از یک استثنا به وضعیت عادی تبدیل می‌شود.
برای خواننده ایرانی، این خبر توصیه خرید یا فرصت نیست. در گزارش هیچ اشاره‌ای به بازار ایران، قیمت داخلی یا زمان عرضه در ایران نشده و ساختن تحلیل قیمت از آن پشتوانه ندارد. ارزش خبر جای دیگری است: نشان می‌دهد قفل منطقه‌ای اپل چطور کار می‌کند و چطور می‌تواند از یک قابلیت نرم‌افزاری به کل یک محصول سرایت کند؛ و همین الگو است که خواندنش را برای کاربر خارج از اروپا هم معنادار می‌کند.
اپل می‌گوید دنبال راهی به جلو با اتحادیه اروپا است و اتحادیه اروپا هم تا امروز از موضع خود عقب ننشسته. اینکه HomeView هرگز به اروپا برسد یا سال‌ها بعد عرضه شود، در شواهد موجود روشن نیست و هر قطعیتی درباره آن حدس است. اینکه اپل همین رویکرد را به بازارهای دیگر هم تعمیم دهد، پرسشی است که این گزارش پاسخی برایش ندارد.
