پشت ۲۰۰ زبان iPhone چه خبر است؟ از Unicode تا ردیف پایین صفحه‌کلید
عدد، ساده و چشمگیر است: بیش از ۲۰۰ زبان روی iPhone. اما پشت این عدد یک فهرست تیک نیست؛ سال‌ها پژوهش، مذاکره و گفت‌وگو با جوامع بومی جهان ایستاده است. گزارشی تازه در Wired، مجله‌ی تکنولوژی آمریکایی، جزئیات این مسیر را باز کرده و نشان می‌دهد پشتیبانی از یک زبان هیچ شباهتی به یک تیک ساده در فهرست تنظیمات ندارد.
اپل از حدود سال ۲۰۱۰ با اعضای فرهنگ‌های بومی همکاری می‌کند تا زبان‌شان درست روی iPhone نمایش داده شود، و خود شرکت بخشی از این روند را در سال ۲۰۲۶ مستند کرده است. Chirasree Mandal، مهندس نرم‌افزار اپل، می‌گوید هدف این است که بهترین انتخاب برای نمایندگی زبان یک فرد روی پلتفرم اپل انجام شود، تا او از استفاده از آن احساس خوبی داشته باشد.
نقطه‌ی شروع جایی است که کمتر به چشم می‌آید: Unicode. این نهاد استانداردساز هر سال نویسه‌های تازه را تصویب می‌کند — همان فرایندی که ایموجی‌های جدید از آن بیرون می‌آید — و همه‌ی شرکت‌های فناوری از کدهای آن پیروی می‌کنند. شرکت‌ها ممکن است یک ایموجی یا یک حرف Cherokee را متفاوت ترسیم کنند، اما همه به همان شماره‌ی کد یونیکد اشاره می‌کنند. نتیجه این است که پیام میان دو پلتفرم مختلف، همان نویسه را با ظاهر همان دستگاه نشان می‌دهد.
ماجرا با حروف تکی تمام نمی‌شود. حتی بر سر شکل همان حروف هم ممکن است درون یک جامعه اختلاف باشد؛ همین‌جاست که اپل با اعضای جامعه گفت‌وگو می‌کند تا به توافق برسد.
چیدمان صفحه‌کلید لایه‌ی بعدی است. بسیاری از زبان‌ها با همان QWERTY آمریکایی یا AZERTY فرانسوی کنار می‌آیند، اما بعضی نه. زبان Nez Perce، که با نام Nimipuutimt هم شناخته می‌شود، حرف بزرگ ندارد؛ اپل کلید Shift را طوری تغییر داده که به جای حروف بزرگ، نویسه‌های اعراب‌دار پیشنهاد بدهد. در Cherokee هم ردیف پایین کلیدها همراه با تایپ کاربر عوض می‌شود.
نکته‌ی ظریف همین‌جاست: ۱۶ سال از افزودن Cherokee به iPhone می‌گذرد، اما قابلیت تغییر ردیف پایین کلیدها تازه است. خوانش من این است که پشتیبانی زبانی در اپل بیشتر شبیه نگهداری از یک باغ است تا ساختن بنایی که یک‌بار تحویل داده می‌شود؛ پروژه‌ای که در کشوی بایگانی رها شود، نیست.
در iOS 27 هم اپل چند زبان بومی آمریکای شمالی را اضافه کرده است: Blackfoot، Comanche و Northern East Cree.
Chuck Hoskin Jr.، رئیس اصلی ملت Cherokee — ساختار سیاسی رسمی این جامعه‌ی بومی در آمریکا — می‌گوید دشمنان تاریخی آنان استعمار و آوارگی و مدارس شبانه‌روزی بوده‌اند، اما این‌ها در برابر «ریاضیاتی» که امروز با آن روبه‌رو هستند چیزی نیست. به همین دلیل هر روز برای یافتن شریکانی مانند اپل که این کار را سرعت بدهند احساس فوریت دارند. Cherokee در فهرست زبان‌های در خطر قرار دارد و حفظ آن هر سال سخت‌تر می‌شود.
برای خواننده‌ی ایرانی، این ماجرا خبر «رسیدن فارسی» نیست؛ فارسی از دیرباز روی iPhone پشتیبانی می‌شود. چیزی که این گزارش روشن می‌کند مسیری است که هر زبان پیش از رسیدن به آن نقطه طی می‌کند: تصویب نویسه در Unicode، توافق با جامعه بر سر شکل حروف، و بعد مهندسی صفحه‌کلید و رفتار کلیدها. همین چارچوب توضیح می‌دهد چرا کیفیت پشتیبانی از یک زبان می‌تواند با گذشت سال‌ها هم بهتر شود.
این‌که زبان‌های اقلیتی ایران — کردی، بلوچی، آذری، گیلکی یا مازندرانی — در کدام مرحله از این مسیر ایستاده‌اند، پرسشی است که این گزارش پاسخی برایش ندارد. هر ادعایی درباره‌ی برنامه‌ی اپل برای افزودن آن‌ها در این مرحله گمانه‌زنی است، نه اطلاعات تأییدشده.
آنچه از این گزارش می‌ماند یک درس ساختاری است: پیش از آن‌که زبانی روی صفحه‌ی گوشی ظاهر شود، باید جای خود را در یک نظام استاندارد جهانی به دست آورد و بعد با طراحی کلیدها و رفتار تایپ هم‌راستا شود. اپل جزئیات بیشتری درباره‌ی زمان‌بندی یا زبان‌های بعدی اعلام نکرده، و تا آن‌جا که شواهد نشان می‌دهد این مسیر همچنان کند و مرحله‌به‌مرحله پیش می‌رود.
