حافظه ۲ دلاری برای هر گیگابایت؛ گرانی دوباره iPhone تا ۲۰۲۸ ادامه دارد

بگذارید از یک عدد کوچک شروع کنم که این روزها زیاد درباره‌اش حرف زده می‌شود: ۲ دلار برای هر گیگابایت حافظه DRAM در سال ۲۰۲۷. اپل با این قیمت موافقت کرده است؛ رقمی که نسبت به ۱.۵۰ دلار امروز بالا رفته و راه را برای موج تازه‌ای از گرانی iPhone و Mac هموار می‌کند.

این خبر را Digitimes منتشر کرده است؛ رسانه‌ای تایوانی که سال‌هاست اخبار زنجیره تأمین تراشه و قطعات را از منابع کارخانه‌ها بیرون می‌کشد. بر پایه این گزارش، اپل پیشنهاد قیمت حافظه برای سال ۲۰۲۷ را از سامسونگ پذیرفته است. چند روز پیش از آن، کاربری با نام SemiconductorsX در شبکه‌های اجتماعی داده‌های زنجیره تأمین را منتشر کرده بود که همان عدد را نشان می‌داد، هرچند در آن زمان اپل هنوز پاسخ نداده بود.

اینجا است که ماجرا از یک قرارداد ساده فراتر می‌رود. برای فهمیدن اینکه چرا این عدد کوچک این‌قدر مهم است، باید سراغ چیزی رفت که در دل مراکز داده هوش مصنوعی می‌گذرد. حافظه‌ای که در گوشی و لپ‌تاپ مصرف می‌شود از همان کارخانه‌هایی بیرون می‌آید که ویفرهای بزرگ برای High Bandwidth Memory می‌سازند؛ همان تراشه‌هایی که آموزش و اجرای مدل‌های هوش مصنوعی بدون آن‌ها ممکن نیست. هرچه تقاضا برای این نوع حافظه بیشتر شود، ظرفیت کمتری برای محصولات مصرفی باقی می‌ماند.

و تقاضا واقعاً بیشتر شده است. شرکت‌هایی مثل NVIDIA، Microsoft، Google، OpenAI و Anthropic هر کدام مشغول خرید زمین و پیش‌خرید حافظه برای مراکز داده‌ای هستند که بخشی از آن‌ها هنوز ساخته نشده است. اپل هم سهم خودش را دارد، اما از راه Private Cloud Compute و به شکلی محدودتر. همین رقابت باعث شده فاصله عرضه و تقاضا از منفی ۸.۱ درصد در ۲۰۲۶ به منفی ۱۳.۶ درصد در ۲۰۲۷ برسد؛ به این معنا که تقاضا ۳۶.۲ درصد رشد می‌کند در حالی که عرضه فقط ۱۹.۳ درصد بالا می‌رود.

اپل تا امروز با مدیریت زنجیره تأمین و خوردن بخشی از هزینه‌ها جلوی گرانی را گرفته بود. Tim Cook، مدیرعامل پیشین این شرکت، بحران حافظه را «سیل صدساله» توصیف کرد؛ تصویری که نشان می‌دهد این فشار یک نوسان گذرا نیست. با این حال مقاومت شرکت دوام نیاورد و در سپتامبر قیمت کل خط iPhone حدود ۱۰۰ دلار بالا رفت.

نشانه‌های گرانی در محصولات گران‌تر واضح‌تر است. Mac Studio با پیکربندی سنگین حافظه از مرز ۱۰ هزار دلار گذشته و iPhone 18 Pro و Pro Max به‌شکلی نامتقارن گران شده‌اند: مدل پایه تنها ۱۰۰ دلار بالا رفته اما نسخه ۲ ترابایتی iPhone Duo از ۳۰۰۰ دلار عبور کرده است. برداشت من این است که اپل هزینه مدل‌های پایه را از جیب خریداران مدل‌های گران‌تر جبران می‌کند.

برای کاربر ایرانی، این ماجرا پشت چند لایه واسطه به قیمت بازار می‌رسد: نرخ ارز، هزینه واردات و حاشیه فروشنده. اما جهت حرکت روشن است؛ اگر اپل ناچار شود در ۲۰۲۷ و همزمان با عرضه iPhone 18 در بهار، قیمت پایه را دوباره بالا ببرد، این افزایش با تأخیری چند هفته‌ای روی برچسب قیمت فروشگاه‌های داخل هم می‌نشیند. کسی که خرید Mac یا iPhone را به سال آینده موکول کرده، احتمالاً با عدد بالاتری روبه‌رو می‌شود.

این را هم باید در نظر گرفت که بخش زیادی از تحلیل‌های زنجیره تأمین، برآورد است نه واقعیت قطعی. اینکه اپل دقیقاً چه زمان و با چه سهمی قیمت‌ها را بالا می‌برد، هیچ‌جا رسماً اعلام نشده. آنچه تأیید شده، عدد قرارداد حافظه و شکاف عرضه و تقاضاست.

پایان این داستان به تصمیم شرکت‌های هوش مصنوعی گره خورده است. اگر ظرفیت تولید تازه در ۲۰۲۸ و ۲۰۲۹ به مدار بیاید و همزمان تب خرید مراکز داده فرو بنشیند، شاید فشار روی مصرف‌کننده کم شود. اما تا آن زمان، گران‌شدن حافظه یعنی گران‌شدن هر چیزی که روشن می‌شود.

قیمت حافظه، متغیری است که کاربر نهایی کمتر می‌بیند اما بیشتر از همه از آن ضربه می‌خورد. تا نیمه نخست ۲۰۲۸ چشم‌انداز آرام‌بخشی دیده نمی‌شود و هر خرید اپلی در ماه‌های آینده، به‌احتمال زیاد گران‌تر از امروز تمام خواهد شد.