رأی ۵٫۷ میلیارد دلاری علیه اپل در پرونده Taptic Engine؛ چرا این عدد نهایی نیست

۵٫۷ میلیارد دلار؛ عددی که این روزها در پرونده حقوقی اپل بر سر Taptic Engine می‌شنویم، آن‌قدر بزرگ است که ناخودآگاه ذهن را به سمت «پایان ماجرا» می‌برد. اما واقعیت دقیق‌تر از این است: هیئت منصفه یک دادگاه فدرال در سن‌دیگو رأی داده اپل در این پرونده ثبت اختراع، حق مالکیت فکری Taction را نقض کرده و باید ۵٫۷۲۱٫۹۶۱٫۷۵۰ دلار بپردازد. Taction دارنده ثبت اختراع در حوزه بازخورد لمسی است و از آوریل ۲۰۲۱ این شکایت را پیش برده است. با این حال، همین رأی یک پله از مسیر است، نه ایستگاه آخر.

فرم رأی هیئت منصفه روشن است: اپل دو ادعا از یکی از ثبت اختراع‌های Taction و یک ادعا از ثبت اختراع دیگر آن را نقض کرده است. در پرسش دوم، هیئت منصفه تأکید می‌کند نقض «عامدانه» نبوده؛ یعنی اپل با علم به نقض وارد عمل نشده است. اپل همچنین نتوانسته ثابت کند هر سه ادعای مورد بحث بی‌اعتبارند. خروجی نهایی، همان رقم ۵٫۷۲۱٫۹۶۱٫۷۵۰ دلار خسارت است.

برای فهم موضوع، کافی است به همان لرزش آشنای زیر انگشت فکر کنید. Taptic Engine همان سامانه‌ای است که وقتی دکمه‌ای را فشار می‌دهید یا اعلانی می‌رسد، بازخورد لمسی کوتاهی تولید می‌کند. اپل آن را در سال ۲۰۱۴ همراه Apple Watch معرفی کرد و در آن به‌جای موتورهای لرزشی معمول از محرک رزونانسی خطی استفاده کرد؛ انتخابی مهندسی که کنترل دقیق‌تری روی جرم متحرک می‌داد و از یک وزوز ساده تا شبیه‌سازی ضربان قلب را ممکن می‌کرد. این ایده بعدها به iPhone و محصولات دیگر هم راه یافت.

Taction در شکایت خود مدعی شده اپل ابتدا با فنرهای حلزونی و میله‌ای مرکزی، مقاومت مهارشده برای جرم متحرک Taptic را تأمین می‌کرد و در طراحی‌های تازه‌تر به فلکسور و فروفلویید رسید. به ادعای این شرکت، اپل دو هدست Kannon را خرید و مهندسی معکوس کرد؛ هدست‌هایی که از همین فناوری بهره می‌بردند.

مسیر پرونده پرفراز و نشیب بوده است. شکایت در آوریل ۲۰۲۱ ثبت شد، اما قاضی دادگاه فدرال سن‌دیگو در ۲۰۲۳ به نفع اپل رأی داد و اعلام کرد نقضی رخ نداده است. پرونده در سال ۲۰۲۵ در دادگاه تجدیدنظر فدرال احیا شد و اکنون، بیش از پنج سال بعد، هیئت منصفه به زیان اپل رأی داده است؛ گزارشی که رویترز منتشر کرده و AppleInsider بازتاب داده است.

اینکه هیئت منصفه نقض را عامدانه ندانست، از نظر حقوقی مهم است. در نظام حقوقی آمریکا نقض عامدانه می‌تواند زمینه‌ساز تشدید خسارت شود؛ پس این پاسخ هیئت منصفه اهرم Taction برای گرفتن رقم سنگین‌تر را محدود می‌کند. البته این خوانش، تفسیر من است، نه واقعیتی که در فرم رأی نوشته شده باشد.

اپل اما می‌گوید از فناوری Taction استفاده نمی‌کند و به رأی اعتراض خواهد کرد. همین جمله تصویر را تغییر می‌دهد: تا وقتی فرایند تجدیدنظر و درخواست‌های پس از رأی پیش نرود، این رقم بدهی قطعی اپل نیست و ممکن است در مرحله بعد کاهش یابد یا لغو شود. وکیل Taction، Lance Yang، از رأی هیئت منصفه ابراز خرسندی کرد و آن را تأییدی بر حق ثبت اختراع موکلش خواند.

یک نکته فنی هم مبهم مانده است: مبنای محاسبه خسارت، مثلاً فروش کل دستگاه در برابر ارزش همان ویژگی، از متن موجود روشن نیست و همین می‌تواند محور دعوای بعدی شود. برای مخاطب ایرانی نیز هیچ شاهدی در دست نیست که این پرونده قیمت، موجودی، گارانتی یا وضعیت رجیستری محصولات اپل را تغییر دهد؛ ارزش خبر در این مرحله، آگاهی از یک روند حقوقی و صنعتی است.

رأی هیئت منصفه یک پله از یک مسیر چندمرحله‌ای است، نه ایستگاه آخر. عدد ۵٫۷ میلیارد دلار واقعی و تعیین‌شده است، اما تا روشن‌شدن سرنوشت تجدیدنظر نمی‌توان آن را صورت‌حساب نهایی اپل دانست؛ و هر پیش‌بینی درباره کاهش یا لغو آن در این مرحله، فقط گمانه‌زنی است.