متا دستیار هوشمند Muse را به سخت‌افزارهای دست‌ساز باز کرد؛ قدمی که مرز نرم‌افزار و خانه را جابه‌جا می‌کند
جمعه بود که متا اعلام کرد دستیار هوشمندش، Muse، حالا می‌تواند روی سخت‌افزارهایی اجرا شود که خودِ کاربران می‌سازند. این شرکت نرم‌افزار سطح‌پایین دستگاه و ابزارهای برنامه‌نویسی‌اش را در اختیار توسعه‌دهندگان گذاشته تا Muse را به بردهای ارزان‌قیمت، نمایشگر، حسگر و حتی تلویزیون خانه وصل کنند. برای کسی که سال‌ها دستیار هوشمند را قابلیتی حبس‌شده در گوشی و تبلت دیده، این تغییر کوچک به نظر می‌رسد؛ اما در واقع جنس رابطه‌ی ما با دستیار را عوض می‌کند: از چیزی که همراه دستگاه می‌آید و همان‌جا می‌ماند، به چیزی که خودمان می‌سازیم و در خانه‌مان پخش می‌کنیم.
نام این پروژه Muse Gadgets است. متا برای آن نرم‌افزار سطح‌پایین دستگاه — همان لایه‌ای که مستقیم با سخت‌افزار حرف می‌زند — را به‌صورت متن‌باز منتشر کرده و یک کیت توسعه‌ی نرم‌افزار (SDK) مخصوص لینوکس هم کنارش گذاشته است. کیت توسعه مجموعه‌ای از کتابخانه‌ها و ابزارهاست که نوشتن برنامه برای یک سخت‌افزار تازه را ساده‌تر می‌کند. متا چند ایده‌ی آماده هم پیشنهاد داده؛ از جمله دادن یک نمایشگر رنگی e-ink به Muse یا سوار کردنش روی قطعه‌ای کوچک که به درگاه HDMI تلویزیون می‌رود. به گزارش تک‌کرانچ، Muse پیش از این هم میان کاربران عادی محبوبیت پیدا کرده بود.
به گفته‌ی متا تقریباً محدودیتی وجود ندارد. کاربر می‌تواند یک رایانه‌ی تک‌برد ارزان مثل Raspberry Pi یا یک برد ESP32 — تراشه‌ی میکروکنترلر کم‌قیمتی که میان علاقه‌مندان به ساخت وسایل الکترونیکی رایج است — بردارد و Muse را به نمایشگرها، دکمه‌ها، حسگرها و عملگرها وصل کند؛ قطعاتی که فرمان نرم‌افزار را به حرکت یا کار فیزیکی تبدیل می‌کنند. شرکت یک کانال Discord هم برای پشتیبانی این کاربران راه انداخته است. به بیان دقیق‌تر، متا اینجا فقط یک محصول نمی‌فروشد؛ یک عادت می‌سازد.
خودِ متا هم این مسیر را آزمایش کرده است. Nat Friedman، رئیس بخش محصول در Meta Superintelligence Labs — واحدی که متا برای کار روی هوش مصنوعی پیشرفته ساخته — در پستی در X نوشت که شرکت دستگاهی به نام Muse Home Link ساخته است. این گجت کوچک که با درگاه USB-C تغذیه می‌شود، Muse را به شبکه‌ی خانه وصل می‌کند تا با دستگاه‌های هوشمند آن، از جمله بلندگوها و تلویزیون‌های هوشمند، حرف بزند. متا ۵٬۰۰۰ عدد از آن را ساخته و تا وقتی موجودی تمام نشده، رایگان به مشترکان Muse می‌دهد. به گفته‌ی فریدمن، پست او در چند ساعت نزدیک ۳۰٬۰۰۰ بازدید گرفت و ارسال Home Link چند هفته دیگر آغاز می‌شود.
این حرکت در خلأ رخ نداده است. متا همان هفته نسخه‌ای از Muse برای کسب‌وکارهای کوچک معرفی کرد که با محدودیت مصرف رایگان است و به ابزارهایی مثل Shopify (فروشگاه‌ساز آنلاین)، Dropbox (ذخیره‌سازی ابری فایل) و Slack (پیام‌رسان محیط کار) وصل می‌شود. یک واحد تجاری تازه به نام Meta Enterprise Platform هم برای فروش همین محصولات به شرکت‌ها تشکیل شده است. پس این دو خبر را باید کنار هم خواند: یکی بازشدن به سمت سازنده‌ها، دیگری بازشدن به سمت کیف پول کسب‌وکارها.
تصویر بزرگ‌تر اما جای دیگری است. تا امروز دستیار هوشمند در ذهن بیشتر کاربران قابلیتی داخل گوشی یا تبلت بوده؛ چیزی که همراه دستگاه می‌آید و همان‌جا هم می‌ماند. انتشار نرم‌افزار سطح‌پایین و کیت توسعه، Muse را قدم‌به‌قدم به سمت پلتفرمی می‌برد که دیگران رویش سخت‌افزار می‌سازند. برای مخاطب اپل این تفاوت مهم است: Siri به سیلیکون و سیستم‌عامل خود اپل و رابط‌هایی مثل App Intents گره خورده است؛ همان رابط‌هایی که اپ‌ها با آن‌ها قابلیت‌هایشان را به دستیار اپل معرفی می‌کنند. این مقایسه خوانش ما از دو رویکرد است و نه گزارش یک واکنش رسمی؛ در متن منبع هیچ نشانه‌ای از پاسخ اپل دیده نمی‌شود.
همین بازشدن، پرسش حریم خصوصی را جدی‌تر می‌کند. دستیاری که پیش‌تر فرم پر می‌کرد و خرید انجام می‌داد، حالا با نرم‌افزار سطح‌پایین به شبکه‌ی خانه و دستگاه‌های فیزیکی دسترسی پیدا می‌کند؛ سطحی از داده و کنترل که با یک گفت‌وگوی متنی در مرورگر قابل مقایسه نیست. هنوز روشن نیست Muse داده‌های دستگاه‌های خانه را روی خود دستگاه پردازش می‌کند یا در سرورهای متا، چه مدت آن‌ها را نگه می‌دارد و این نرم‌افزار دقیقاً به چه چیزی دسترسی دارد. در منبع هم نه ممیزی امنیتی مستقلی آمده و نه گزارشی از یک رخداد؛ پس اینجا با پرسشی ساختاری روبه‌رو هستیم و نه آسیبی اثبات‌شده.
چند چیز اما همچنان نامعلوم مانده است: قیمت، شرایط دقیق مجوز متن‌باز، محدوده‌ی جغرافیایی عرضه و اینکه این سرویس‌ها در ایران در دسترس هستند یا نه. متا پروژه را متن‌باز می‌نامد، اما جزئیات مجوز را اعلام نکرده؛ پس درست‌تر آن است که آن را «متن‌باز به روایت متا» بخوانیم تا وقتی شرایط مجوز منتشر شود.
از این هفته دو پرسش می‌ماند که به‌سرعت کهنه نمی‌شوند: آیا دستیار هوشمند به پلتفرمی تبدیل می‌شود که هر سخت‌افزاری می‌تواند میزبانش باشد، و کاربران برای راحتی بیشتر چقدر از دسترسی خانه‌ی خود را در اختیار یک عامل نرم‌افزاری می‌گذارند. پاسخ هیچ‌کدام در همین اعلامیه نیامده است.
