تمدید مجوز پتنت کوالکام و اپل؛ مودم اختصاصی اپل، مسئلهٔ حق امتیاز را حل نمی‌کند
کوالکام با بیانیه‌ای رسمی و کوتاه تأیید کرد قرارداد مجوز پتنت جهانی‌اش با اپل تمدید شده است؛ قراردادی که از اول آوریل ۲۰۲۷ اجرایی می‌شود و برخلاف انتظار، نه مدت آن اعلام شده و نه مبلغش. همین دو جملهٔ کوتاه برای بازار مخابرات کافی است تا بفهمیم دو غول فناوری، پیش از رسیدن به آخرین روز توافق فعلی، ترجیح داده‌اند آتش‌بس را ادامه بدهند.
کوالکام (Qualcomm) شرکت آمریکایی سازندهٔ تراشه‌های مخابراتی است و بخش مهمی از درآمدش از مجوزدهی پتنت می‌آید. به همین دلیل، تمدید قرارداد جهانی پتنت با اپل فقط یک خبر حقوقی نیست؛ نشانهٔ این است که حتی اپلِ در حال ساخت مودم اختصاصی هم هنوز چاره‌ای جز نشستن پای میز مذاکره با صاحب پتنت‌های ضروری استاندارد ندارد.
بیانیهٔ کوالکام دو جمله است: یک جمله برای تاریخ اجرا و یک نقل‌قول کوتاه از جان هان (John Han)، معاون اجرایی و مدیر کل بخش مجوز فناوری کوالکام. او فقط گفته از تمدید قرارداد مجوز اپل خوشحال‌اند. نه مدت، نه ارزش مالی و نه دامنهٔ محصولات پوشش‌داده‌شده افشا نشده؛ و همین ابهام، تحلیل دقیق را سخت می‌کند.
برای فهم اهمیت ماجرا باید به پروندهٔ طولانی دو شرکت برگردیم. در ژانویهٔ ۲۰۱۷ اپل از کوالکام شکایت کرد و مدعی شد این شرکت حدود یک میلیارد دلار حق امتیاز را به تلافی همکاری اپل با تحقیقات ضدانحصار کرهٔ جنوبی نگه داشته است. اپل در آن شکایت گفت کوالکام برای دسترسی به پتنت‌هایش مبلغی بیش از پنج برابر مجموع همهٔ مجوزدهندگان دیگر پتنت‌های مخابراتی طلب می‌کند. کمیسیون تجارت فدرال آمریکا (FTC) هم پروندهٔ جداگانه‌ای باز کرد و کوالکام را متهم کرد میان سال‌های ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۶ با تخفیف‌های مالی، اپل را به انحصار در خرید تراشه وادار کرده است.
کوالکام آن اتهام‌ها را رد کرد و در پروندهٔ خودش اپل را به پرداخت کمتر از ارزش واقعی دسترسی به پتنت‌های ضروری استاندارد، نقض قرارداد و تحریک نهادهای نظارتی چند کشور متهم کرد. دو طرف در سال ۲۰۱۹ به توافق رسیدند؛ توافقی که دورهٔ اولیهٔ پنج‌ساله با امکان تمدید دوساله داشت و همان تمدید دوساله در پایان مارس ۲۰۲۷ تمام می‌شود.
نکتهٔ ظریف همین‌جاست: اپل در این سال‌ها مسیر ساخت مودم اختصاصی خودش را جدی‌تر کرده و بر پایهٔ متن این گزارش، مودم C2 اپل در مدل آمریکایی iPhone 18 Pro به کار رفته است. اما پیشرفت سخت‌افزاری، اپل را از پرداخت حق امتیاز معاف نمی‌کند. پتنت‌های ضروری استاندارد به سازندهٔ تراشه گره نخورده‌اند؛ هر دستگاهی که استانداردهای ۴G یا ۵G را پیاده کند مشمول آن‌ها می‌شود، بی‌آنکه مهم باشد مودم را اپل ساخته یا کوالکام.
پس تمدید مجوز و ساخت مودم اختصاصی دو مسیر موازی‌اند، نه متناقض. اپل می‌تواند وابستگی‌اش به تراشهٔ کوالکام را کم کند و هم‌زمان برای فناوری‌های پایه‌ای مخابراتی به این شرکت پول بدهد. بر پایهٔ برآوردهای عمومی، اپل برای هر دستگاهی که مودم کوالکام دارد حدود ۸ تا ۹ دلار می‌پردازد؛ عددی که خودِ کوالکام تأییدش نکرده و فقط یک تخمین بیرونی است.
بدون دانستن مبلغ و مدت قرارداد تازه نمی‌توان گفت سهم اپل در درآمد مجوزدهی کوالکام بیشتر شده یا کمتر. آنچه می‌توان با اطمینان گفت این است که هر دو شرکت هزینهٔ قطع رابطه را بالا می‌دانند و ترجیح داده‌اند پیش از آخرین روز توافق، تکلیف را روشن کنند.
آتش‌بس تجاری سال ۲۰۱۹ با این تمدید یک دورهٔ دیگر ادامه پیدا می‌کند، اما ساختار اختلاف برطرف نشده است. تا زمانی که مودم‌های اپل مجبور به رعایت همان استانداردهای مخابراتی جهانی باشند، کوالکام جایگاه خود را به‌عنوان صاحب پتنت حفظ می‌کند. اینکه بندهای اقتصادی قرارداد جدید بهتر شده یا نه، و آیا مودم‌های آیندهٔ اپل هم زیر پوشش همین مجوز می‌مانند، پرسش‌هایی است که بیانیهٔ دو جمله‌ای کوالکام پاسخشان را نداده است.
